Kogo chroni RODO i jakie prawa z tego wynikają?
RODO chroni osoby fizyczne i przyznaje im konkretne uprawnienia dotyczące przetwarzania danych. Już na wstępie warto wiedzieć, kogo chroni RODO i jakie prawa z tego wynikają, ponieważ od tego zależy skuteczność Twoich żądań, obowiązki organizacji oraz zakres odpowiedzialności. Rozporządzenie obowiązuje od 25 maja 2018 r. i ma zastosowanie w całej Unii Europejskiej.
Kogo chroni RODO?
RODO chroni osoby fizyczne, czyli osoby możliwe do zidentyfikowania bezpośrednio lub pośrednio. Ochrona nie dotyczy osób prawnych rozumianych jako odrębne byty, choć dane dotyczące osób działających w ich imieniu mogą być objęte przepisami.
Rozporządzenie stosuje się do podmiotów prywatnych oraz do większości podmiotów publicznych, niezależnie od tego, czy pełnią rolę administratora, czy podmiotu przetwarzającego. Obejmuje także organizacje spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego, jeśli oferują towary lub usługi osobom znajdującym się w UE albo monitorują ich zachowanie.
Zakresem objęte jest przetwarzanie danych w systemach informatycznych i poza nimi, o ile dane stanowią część uporządkowanego zbioru lub mają do niego trafić.
Jakie dane podlegają ochronie?
Ochronie podlegają dane osobowe, czyli wszelkie informacje pozwalające zidentyfikować osobę. Obejmuje to identyfikatory, dane lokalizacyjne, identyfikatory internetowe oraz dane biometryczne.
Istnieje kategoria danych szczególnie chronionych. Należą do niej informacje o zdrowiu, pochodzeniu rasowym lub etnicznym, poglądach politycznych, wyznaniu lub światopoglądzie, przynależności związkowej, życiu seksualnym, orientacji seksualnej oraz dane genetyczne. Ich przetwarzanie jest co do zasady zabronione, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach.
Na jakich zasadach odbywa się przetwarzanie danych osobowych?
Przetwarzanie to każda operacja na danych, w tym zbieranie, utrwalanie, przechowywanie, modyfikowanie, przeglądanie, wykorzystywanie, ujawnianie, rozpowszechnianie, ograniczanie lub usuwanie. Każde działanie musi być prowadzone zgodnie z zasadami ochrony danych.
- Zgodność z prawem, rzetelność i przejrzystość
- Ograniczenie celu
- Minimalizacja danych
- Prawidłowość
- Ograniczenie przechowywania
- Integralność i poufność
- Rozliczalność
Przetwarzanie wymaga podstawy prawnej. Należą do nich zgoda, wykonanie umowy, obowiązek prawny, ochrona żywotnych interesów, zadanie realizowane w interesie publicznym oraz prawnie uzasadniony interes administratora.
Gdzie RODO nie ma zastosowania?
Przepisy nie obejmują przetwarzania prowadzonego przez osobę fizyczną w ramach czynności czysto osobistych lub domowych. Nie dotyczą także działalności pozostającej poza zakresem prawa Unii. Odmienne regulacje obowiązują przy przetwarzaniu przez właściwe organy w celu zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań, wykrywania i ścigania czynów zabronionych oraz wykonywania kar.
Kto jest odpowiedzialny za przetwarzanie i bezpieczeństwo danych?
Administratorem jest podmiot decydujący o celach i sposobach przetwarzania. Podmiot przetwarzający działa na polecenie administratora i realizuje operacje w ramach udokumentowanych ustaleń.
Organizacja powinna z góry określić cel i podstawę prawną, ograniczyć zakres danych do niezbędnego minimum, przekazać osobom zrozumiałe informacje oraz wdrożyć adekwatne środki techniczne i organizacyjne. Obejmują one kontrolę dostępu, szyfrowanie, kopie zapasowe, procedury reagowania na incydenty oraz szkolenia.
W określonych przypadkach wymagane jest prowadzenie rejestru czynności przetwarzania, wyznaczenie inspektora ochrony danych, przeprowadzenie oceny skutków dla ochrony danych oraz ewentualna konsultacja z organem nadzorczym. Administrator musi być w stanie wykazać zgodność z przepisami. Naruszenia należy oceniać pod kątem ryzyka dla osób, a w razie ryzyka zgłaszać do organu nadzorczego co do zasady w ciągu 72 godzin od stwierdzenia naruszenia.
Jakie prawa z RODO przysługują osobie, której dane dotyczą?
- Prawo do informacji obejmujące dane o administratorze, celach, podstawie, okresie przechowywania i odbiorcach
- Prawo dostępu do danych wraz z potwierdzeniem przetwarzania i informacją o jego zakresie
- Prawo do kopii danych, przy czym pierwsza kopia powinna być co do zasady udostępniona bezpłatnie, a zakres obejmuje dane osobowe podlegające przetwarzaniu
- Prawo do sprostowania danych nieprawidłowych oraz uzupełnienia niekompletnych
- Prawo do usunięcia danych, zwane prawem do bycia zapomnianym, przysługujące w ściśle określonych sytuacjach
- Prawo do ograniczenia przetwarzania pozwalające czasowo wstrzymać operacje na danych
- Prawo do przenoszenia danych umożliwiające otrzymanie ich w ustrukturyzowanym, powszechnie używanym i nadającym się do odczytu komputerowego formacie oraz przekazanie innemu administratorowi
- Prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania opartego na prawnie uzasadnionym interesie lub interesie publicznym, ze szczególnym skutkiem w odniesieniu do marketingu bezpośredniego
- Prawa związane z profilowaniem i automatycznym podejmowaniem decyzji, w tym prawo nie podlegać decyzji opartej wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu wywołującej skutki prawne lub podobnie istotne skutki
- Prawo do wycofania zgody w dowolnym momencie, bez wpływu na zgodność z prawem wcześniejszego przetwarzania
- Prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego
- Prawo do odszkodowania za szkodę majątkową lub niemajątkową spowodowaną naruszeniem przepisów
Jak skorzystać z praw w praktyce?
Osoba powinna zidentyfikować administratora i złożyć żądanie. Administrator może zweryfikować tożsamość w niezbędnym zakresie, aby zapobiec udostępnieniu danych niewłaściwej osobie.
Po otrzymaniu wniosku administrator analizuje jego zakres, podstawę prawną przetwarzania i ewentualne ograniczenia wynikające z prawa, po czym udziela odpowiedzi lub wyjaśnia przyczynę odmowy. Na realizację żądania odpowiada bez zbędnej zwłoki, co do zasady w ciągu miesiąca, a w sytuacjach skomplikowanych może przedłużyć termin o kolejne dwa miesiące z obowiązkiem poinformowania osoby.
W przypadku niezadowalającej realizacji żądania osoba może skontaktować się z administratorem, inspektorem ochrony danych lub złożyć skargę do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Przysługuje także prawo dochodzenia ochrony przed sądem.
Jak podstawa prawna wpływa na skuteczność Twoich żądań?
- Wycofanie zgody ma znaczenie tylko wtedy, gdy zgoda jest podstawą przetwarzania. Nie kończy przetwarzania opartego na innych podstawach
- Prawo do usunięcia danych może być ograniczone przez obowiązek prawny przechowywania, konieczność dochodzenia roszczeń lub ważny interes publiczny
- Prawo do przenoszenia dotyczy danych dostarczonych przez osobę, przetwarzanych w sposób zautomatyzowany na podstawie zgody lub umowy
- Sprzeciw wobec marketingu bezpośredniego skutkuje zakończeniem przetwarzania w tym celu
- Prawo dostępu może podlegać ograniczeniom ze względu na prawa i wolności innych osób, tajemnicę zawodową, bezpieczeństwo lub inne prawnie chronione interesy
- W przypadku zautomatyzowanego podejmowania decyzji przysługują prawa do interwencji ludzkiej, wyrażenia własnego stanowiska i zakwestionowania decyzji. Dopuszczalne wyjątki obejmują sytuacje niezbędne do zawarcia lub wykonania umowy, wynikające z prawa lub oparte na wyraźnej zgodzie, a proces wymaga oceny
Co powinna robić organizacja, aby zachować zgodność z RODO?
Organizacja określa cele i podstawy przetwarzania przed rozpoczęciem operacji, ogranicza zakres danych, zapewnia przejrzystość informacji oraz wdraża adekwatne środki bezpieczeństwa. Prowadzi dokumentację, w tym rejestr czynności przetwarzania, powołuje inspektora ochrony danych, przeprowadza oceny skutków dla ochrony danych i w razie potrzeby konsultuje się z organem nadzorczym.
Administrator wykazuje zgodność z przepisami w sposób mierzalny i udokumentowany. Naruszenia ocenia pod kątem ryzyka dla praw i wolności osób, a w razie wystąpienia ryzyka dokonuje zgłoszenia do organu nadzorczego w ciągu 72 godzin od stwierdzenia naruszenia. Na wnioski osób odpowiada terminowo i rzetelnie, informując o przedłużeniu terminu, gdy jest to uzasadnione złożonością sprawy.
Co zyskujesz, znając kogo chroni RODO i jakie prawa z tego wynikają?
Świadomość, kogo chroni RODO, pozwala szybko ustalić, czy przepisy mają zastosowanie do danej sytuacji. Znajomość tego, jakie prawa i jakie prawa z RODO przysługują, ułatwia precyzyjne formułowanie żądań i skraca czas ich realizacji. Zrozumienie ról i obowiązków administratora oraz podmiotu przetwarzającego pomaga skutecznie egzekwować należytą ochronę danych i kontrolować ich dalszy los.
CyberThreat.pl to zespół pasjonatów i ekspertów cyberbezpieczeństwa, którzy przekładają skomplikowane zagadnienia na praktyczne porady i rzetelne analizy. Wierzymy, że wiedza i świadomość to najlepsza ochrona przed zagrożeniami cyfrowego świata. Nasze treści tworzymy z myślą o wszystkich użytkownikach internetu, dbając o wiarygodność, przejrzystość oraz edukację. CyberThreat.pl – szyfrujemy Twoją ciekawość!